Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Hơi ngại, hơi e ngại: Cảm giác do dự, hơi sợ hoặc không muốn làm một việc gì đó vì thấy khó khăn, bất tiện hoặc không thoải mái. Từ này diễn tả một trạng thái tâm lý nhẹ, chưa đến mức mạnh mẽ như "sợ hãi" hay "e dè" sâu sắc.
   • Hơi ngần ngại, hơi ngượng ngùng: Cảm giác hơi khó xử, ngượng nghịu trước một tình huống xã hội nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Trời rét, ra đường thấy ngài ngại. (Thời tiết lạnh, ra đường cảm thấy hơi ngại.)
  • Cô ấy ngài ngại không dám phát biểu trước đám đông. (Cô ấy hơi ngại không dám phát biểu trước đám đông.)
  • Nhận lời mời đột xuất, anh ta tỏ ra hơi ngài ngại. (Nhận lời mời đột xuất, anh ta tỏ ra hơi ngại.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Diễn tả sự miễn cưỡng nhẹ: Dùng khi người nói/nhân vật không hoàn toàn từ chối nhưng cũng không hào hứng, cảm thấy có chút vướng víu.
  • Thấy đường xa, bà cụ ngài ngại không muốn đi. (Thấy đường xa, bà cụ hơi ngại không muốn đi.)
• Diễn tả sự e thẹn, ngại ngùng: Thường dùng trong các tình huống giao tiếp, tiếp xúc.
  • Cậu bé ngài ngại cúi chào khách. (Cậu bé hơi ngại ngùng cúi chào khách.)

Biến thể và từ gần giống

• Ngại (tính từ/động từ): Nghĩa gốc, mức độ mạnh hơn, chỉ sự e ngại, ngần ngại rõ rệt.
  • Tôi ngại phải làm phiền người khác. (Tôi ngại phải làm phiền người khác.)
• Ngần ngại (tính từ): Có nghĩa tương tự nhưng thường nhấn mạnh sự do dự, chần chừ trước khi hành động.
• E ngại (tính từ/động từ): Chỉ sự lo sợ, dè chừng về một hậu quả hoặc điều không hay có thể xảy ra.

Từ đồng nghĩa

• Hơi e ngại: Có chút lo sợ, dè dặt.
• Hơi ngượng: Có chút xấu hổ, khó xử.
• Ngập ngừng: Do dự, không dứt khoát (thường về hành động nói năng).

Từ trái nghĩa

• Tự tin: Tin tưởng vào khả năng của bản thân.
• Hào hứng: Cảm thấy thích thú, nhiệt tình.
• Dứt khoát: Quyết định nhanh chóng, rõ ràng, không do dự.

Lưu ý sử dụng

• "Ngài ngại" là từ láy: Được cấu tạo bằng cách lặp lại âm "ngại". Từ láy thường tạo cảm giác về mức độ nhẹ hơn, uyển chuyển hơn so với từ gốc.
• Sắc thái biểu cảm: Từ này mang sắc thái nhẹ nhàng, thường dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính miêu tả tâm trạng tinh tế, ít dùng trong ngữ cảnh trang trọng.
• Phạm vi sử dụng: Chủ yếu dùng để miêu tả cảm xúc, thái độ của con người, ít khi dùng cho sự vật.

1. Hơi ngại: Trời rét, ra đường thấy ngài ngại.